چکیده
زمینه. بخش اورژانس بهعنوان یکی از حیاتیترین بخشهای بیمارستان، نقش تعیینکنندهای در نتایج درمانی بیماران و عملکرد کلی سیستم سلامت دارد. ارزیابی منظم و نظاممند عملکرد این بخش برای شناسایی نقاط قوت و ضعف، و در نهایت برنامهریزی برای ارتقای کیفیت خدمات و ایمنی بیمار امری ضروری است. این مطالعه با هدف ارزیابی عملکرد بخشهای اورژانس بیمارستانهای منتخب دانشگاه علوم پزشکی تبریز با استفاده از یک چک لیست معتبر و قابل اطمینان انجام شد.
روش کار. در این مطالعه توصیفی- مقطعی، در بازه زمانی دی ماه 1403 لغایت اردیبهشت ماه 1404 تعداد 16 بخش اورژانس بیمارستانی شامل تمام بیمارستانهای وابسته به دانشگاه علوم پزشکی تبریز به همراه 6 بیمارستان محیطی (سطح یک) که به روش نمونهگیری خوشهای از بین شهرستانهای پرجمعیت و با پراکندگی جغرافیایی مختلف استان انتخاب شدند تا نمایندهای از وضعیت اورژانس در سطح استان باشند. چک لیست مورد استفاده در این مطالعه شامل اطلاعات کلی در مورد بخش اورژانس و پرسشنامه تایید شده شامل 117 سوال در 9 حوزه ارزیابی عملکرد بود. تکمیل چک لیست توسط کارشناس اداره اورژانس بیمارستانی معاونت درمان دانشگاه و بهصورت حضوری بود. داده ها در نرمافزار SPSS نسخه 20 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. علاوه بر توصیف دادههای کمی و کیفی، مقایسه امتیازات عملکردی در دو گروه براساس نوع بیمارستان از آزمون تی مستقل استفاده شد. برای ارزیابی ارتباط بین متغیرهای کمی از آزمونهای همبستگی استفاده گردید.
یافتهها. رتبه کلی عملکرد بخشهای اورژانس (از 100) در محدوده "خوب" تا "خیلی خوب" قرار داشت. در بین 9 حوزه ارزیابی شده، حوزه "شاخصهای زمانی" با میانگین نمره 1/ 5 ± 2/ 89 و حوزه "بیمار محوری" با میانگین نمره 3/ 7±7/ 85، بالاترین امتیازات را کسب کردند. در مقابل، حوزه "فضا و تسهیلات فیزیکی" با میانگین نمره 8/ 10±4/ 72 و حوزه "ثبت مستندات" با میانگین نمره 5/ 9±1/ 75، پایینترین امتیازات را به خود اختصاص دادند. بین عملکرد بیمارستانهای جنرال و تخصصی و نیز بین عملکرد و متغیرهای تعداد تخت و ورودی سالانه، تفاوت یا رابطه آماری معناداری مشاهده نشد (P > 0/05).
نتیجهگیری. اگرچه عملکرد کلی بخشهای اورژانس مورد مطالعه مطلوب ارزیابی شد، ولی نتایج، نیاز به مداخله هدفمند در دو حوزه "فضا و تسهیلات فیزیکی" و "ثبت مستندات" را آشکار میسازد. به سیاستگذاران و مدیران بخش اورژانس پیشنهاد میشود با تخصیص بودجه برای نوسازی و بهینهسازی فضای فیزیکی و همچنین اجرای دورههای آموزشی مستمر برای پرسنل در زمینه اهمیت و روشهای صحیح مستندسازی، گامهای عملی در جهت ارتقای کیفیت این حوزهها بردارند.