چکیده
زمینه. با وجود تغییرات جمعیتی و اجتماعی رخداده در ایران، و با توجه به اینکه مشارکت زنان در نیروی کار طی چند دهه گذشته سه برابر شده است، نقش خانهداری و مراقبت از کودک همچنان بهعنوان مسئولیت اصلی زنان تلقی میشود و چالشهای پیشروی مادران شاغل دارای فرزند خردسال در جامعه کمتر شناخته شده است. این خلاصه سیاستی به بررسی مشکلات و چالشهای مادران باردار یا دارای فرزند خردسال شاغل در دانشگاه علوم پزشکی تبریز پرداخته و پیشنهادهایی برای بهبود سیاستها و خدمات مرتبط با مادر و کودک در محیط کار ارائه میدهد.
روش کار. برای تهیه این خلاصه سیاستی، از شواهد بهدستآمده از یک طرح پژوهشی مصوب با عنوان «بررسی مشکلات مادران باردار یا دارای فرزند شاغل در دانشگاه علوم پزشکی تبریز» استفاده شده است. این پژوهش در دو مرحلهی کیفی و کمی انجام گرفت. در بخش کیفی از پرسشنامه نیمهساختاریافته استفاده شد و مصاحبهها از طریق تماس تلفنی انجام گرفت. نمونه مورد مطالعه در این بخش، تعدادی از مادران باردار یا مادران دارای فرزند شاغل در دانشگاه (از میان زنان در سن باروری ۱۵ تا ۵۴ سال دارای سابقه تاهل) بودند که تمایل خود را برای شرکت در مطالعه ابراز کرده بودند. مصاحبهها تا رسیدن به اشباع دادهها ادامه یافت. در بخش کمی، پرسشنامه مربوطه برای افراد شرکتکننده در مطالعه کوهورت کارکنان تکمیل شد.
یافتهها. بر اساس نتایج پژوهش انجامشده، مهمترین گزینههای سیاستی پیشنهادی برای بهبود وضعیت مادران شاغل یا دارای فرزند خردسال عبارتاند از: توسعه برنامههای حمایتی در محیط کار از طریق ایجاد فضاهای مناسب برای شیردهی و تعیین ساعات کاری منعطف، ارتقای آگاهی از طریق برنامههای آموزشی، تسهیل دسترسی به خدمات درمانی و بهداشتی، اجرای آزمایشی و پایلوت طرحها، اجرای کامل قانون جوانی جمعیت و الزام بخش خصوصی به رعایت آن، و اصلاح برخی قوانین موجود.
نتیجهگیری. این خلاصه سیاستی بر اهمیت تضمین توانمندیهای فردی از طریق سیاستهای حمایتی، بهویژه برای مادران و کودکان، تأکید دارد. رویکرد سیاستی باید بر پایهی توانمندسازی و فراهمسازی فرصتهای انتخاب باشد. همچنین پیشنهاد میشود مزایای مرخصی زایمان بهطور کامل پرداخت شده و حمایتهای دولتی از والدین تقویت گردد.