چکیده
زمینه. تغذیه انحصاری با شیر مادر از مهمترین عوامل مؤثر بر سلامت نوزاد است. با وجود توصیههای جهانی، میزان پایبندی به این الگوی تغذیهای پایین است و باورهای نادرست یکی از موانع اصلی آن محسوب میشود. این مطالعه با هدف شناسایی باورهای نادرست مرتبط با تغذیه انحصاری با شیر مادر و بررسی ارتباط آن با عوامل جمعیتشناختی در میان مادران باردار شهر تبریز انجام شد.
روش کار این مطالعه توصیفی- تحلیلی از نوع مقطعی در سال ۱۴۰۰ بر روی ۲۲۵ مادر باردار مراجعهکننده به درمانگاههای بیمارستانهای الزهرا و طالقانی تبریز انجام شد. ابزار گردآوری دادهها پرسشنامه ۳۰ گویهای با مقیاس لیکرت پنجدرجهای (۰=کاملاً مخالفم تا ۴=کاملاً موافقم) بود. تمام گویهها بیانگر باور نادرست بودند و نمره بالاتر نشاندهنده شدت بیشتر باور نادرست محسوب میشد. نمره کل پرسشنامه (۰ تا ۱۲۰) براساس صدکهای ۲۵، ۵۰ و ۷۵ در چهار سطح پایین، متوسط، بالا و خیلیبالا طبقهبندی شد. روایی محتوایی با شاخص نسبت روایی محتوا (Content Validity Ratio؛ CVR) و شاخص روایی محتوا (Content Validity Index؛ CVI) با حد قابلقبول ≥62/ 0 و ≥79/ 0 تأیید شد. پایایی ابزار نیز با روش آزمون- بازآزمون و محاسبه ضریب همبستگی درونکلاسی (Intraclass Correlation Coefficient؛ ICC) ارزیابی شد و مقدار بالاتر از 60/ 0 نشاندهنده پایایی مطلوب بود. دادهها با استفاده از آزمونهای آماری مناسب در نرمافزار SPSS نسخه ۲۶ تحلیل شدند (05/ 0>P).
یافتهها. شایعترین باورهای نادرست شامل «نیاز نوزاد به آب در هوای گرم»، «تغییر شکل پستانها در اثر شیردهی» و «لاغر ماندن کودک با تغذیه انحصاری» بودند. کمترین باورها مربوط به «آسانتر بودن تغذیه با شیر مصنوعی» و «نامناسب بودن آغوز» گزارش شد. میانگین نمره کل باورهای نادرست در سطح متوسط قرار داشت. از میان متغیرهای جمعیتشناختی، تنها سطح تحصیلات با میزان باورهای نادرست ارتباط معنادار داشت (05/ 0>P). سن، وضعیت اشتغال و تعداد بارداری با باورهای نادرست ارتباطی نداشتند.
نتیجهگیری. باورهای نادرست درباره تغذیه انحصاری در میان مادران باردار همچنان شایع است و برخی باورهای فرهنگی مانند نیاز به آب دادن در هوای گرم برجستگی بیشتری دارند. مشاهده باورهای نادرست بیشتر در میان مادران با تحصیلات بالاتر احتمالاً ناشی از مواجهه با منابع متعدد اما غیرمعتبر اطلاعاتی است. طراحی آموزشهای هدفمند و تقویت سواد سلامت در دوران بارداری میتواند به اصلاح این باورها و ارتقای رفتارهای تغذیهای صحیح کمک کند.