تحلیل هزینه بیماری و عوامل مرتبط با بار اقتصادی آرتریت روماتوئید در بیماران بستری و سرپایی: یک مطالعه توصیفی-تحلیلی گذشته‌نگر

چکیده

زمینه. آرتریت روماتوئید (RA) بیماری التهابی مزمنی است که بار اقتصادی قابل‌توجهی بر بیماران و نظام سلامت تحمیل می‌کند. مطالعات هزینه بیماری (Cost of Illness) ابزاری مهم برای برآورد این بار و شناسایی عوامل مرتبط با آن هستند. مطالعه حاضر با هدف برآورد هزینه‌های بیماری و عوامل موثر بر بار اقتصادی آرتریت روماتوئید در بیماران بستری و سرپایی انجام شد.

روش کار. این پژوهش، مطالعه‌ای توصیفی‌- تحلیلی، گذشته‌نگر و تک‌مرکزی از نوع هزینه بیماری بود که از دیدگاه بیمار و جامعه و با افق زمانی یک‌ساله (۱۴۰۳–۱۴۰۴) در مرکز درمانی بیمارستان امام رضا (ع) تبریز انجام شد. داده‌ها با استفاده از پرونده‌های پزشکی و چک‌لیست محقق‌ساخته گردآوری شدند و تمام بیماران واجد شرایط به‌صورت متوالی وارد مطالعه شدند. هزینه‌ها با رویکرد پایین‌به‌بالا (Bottom-up) برآورد و داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۶ و آزمون‌های Shapiro–Wilk، Spearman و Mann–Whitney U تحلیل شدند. سطح معناداری کمتر از ۰٫۰۵ در نظر گرفته شد.

یافته‌ها. تعداد بیماران سرپایی ۴۸ نفر و بیماران بستری ۱۲۴ نفر بود. میانگین هزینه‌های مستقیم پزشکی در بیماران بستری و سرپایی به‌ترتیب ۲۶۷٬۷۸۴ و ۲۳٬۲۰۶ هزار ریال و هزینه‌های مستقیم غیرپزشکی به‌ترتیب ۱۶٬۲۵۰ و ۱٬۵۰۰ هزار ریال بود. بستری بودن و مصرف داروهای بیولوژیک (bDMARDs) با افزایش معنادار هزینه‌های کل همراه بودند؛ به‌طوری‌که هزینه‌ها در دریافت‌کنندگان داروهای بیولوژیک ۱۸۳ درصد بیشتر بود (045/ 0=P). نوع بیمه نیز با هزینه‌ها ارتباط داشت و سهم پرداخت از جیب بیماران تحت پوشش بیمه نیروهای مسلح ۱۲٫۵ درصد کمتر از سایر گروه‌های بیمه‌ای بود (P<0/001).

نتیجه‌گیری. آرتریت روماتوئید بار اقتصادی قابل‌توجهی دارد که با نوع درمان و وضعیت بستری بیمار مرتبط است. داروهای بیولوژیک از عوامل اصلی افزایش هزینه‌ها بودند؛ بنابراین، تقویت پوشش بیمه‌ای و بهینه‌سازی مصرف این داروها می‌تواند به مدیریت بار اقتصادی بیماری کمک کند.

پیام‌های کلیدی

· هزینه‌های بیماران بستری مبتلا به آرتریت روماتوئید به طور معنی‌داری بیشتر از بیماران سرپایی است.

· هزینه‌های مستقیم پزشکی بیشترین سهم را در بار اقتصادی بیماری دارند. · مصرف داروهای بیولوژیک از مهم‌ترین عوامل افزایش هزینه‌های درمان است. نوع پوشش بیمه‌ای بر میزان پرداخت از جیب بیماران تاثیر قابل توجهی دارد.

· مدیریت زودهنگام بیماری و استفاده منطقی از داروهای بیولوژیک می‌تواند بار اقتصادی بیماری را کاهش دهد.