Logo-doh
ثبت‌شده: 25 آبان 1399
بازنگری: 25 بهمن 1399
پذیرفته‌شده: 29 بهمن 1399
انتشار الکترونیکی: 29 اسفند 1399
EndNote EndNote

(Enw Format - Win & Mac)

BibTeX BibTeX

(Bib Format - Win & Mac)

Bookends Bookends

(Ris Format - Mac only)

EasyBib EasyBib

(Ris Format - Win & Mac)

Medlars Medlars

(Txt Format - Win & Mac)

Mendeley Web Mendeley Web
Mendeley Mendeley

(Ris Format - Win & Mac)

Papers Papers

(Ris Format - Win & Mac)

ProCite ProCite

(Ris Format - Win & Mac)

Reference Manager Reference Manager

(Ris Format - Win only)

Refworks Refworks

(Refworks Format - Win & Mac)

Zotero Zotero

(Ris Format - Firefox Plugin)

. 1400؛12(1): 1-4.
DOI: 10.34172/doh.2021.01
  تعداد مشاهده چکیده: 82
  تعداد دانلود PDF: 78

بحران کرونا، فرصت برای توجه به سیاستی مغفول در نظام سلامت (بیان دیدگاه)

مهدی زنگنه بایگی 1 ORCID logo، مصطفی پیوند 2* ORCID logo

1 مرکز تحقیقات ارتقای سلامت، دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، زاهدان، ایران
2 کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، زاهدان ایران

چکیده

در این نوشته، قصد بر این است بحران کرونا از منظر نظام سلامت بررسی شود. مانند سایر سیستم‌های دیگر، نظام سلامت نیز در تمامی کشورها و از جمله ایران واجد جزییات و نکات مختلفی است که در طی سال‌ها تدوین شده است. برخی از مهم‌ترین این نکات و ارتباط آن­ها با بحران اخیر مورد بررسی قرار می‌گیرد. در این متن به مراقبت‌های بهداشتی اولیه پرداخته شده که از حدود چهار دهه قبل به عنوان یکی از مهم‌ترین و مترقی­ترین موضوعات در نظام سلامت ایجاد شده است.
پس از یک هفته نشست وزرای بهداشت کشورهای دنیا در سال ۱۹۷۸ میلادی در شهر آلماتای شوروی سابق و قزاقستان فعلی، بیانیه­ای صادر شد که چراغ راه آینده­ی تمامی کشورها در حوزه­ی سلامت شد؛ بیانیه‌ای که پس از گذشت بیش از چهار دهه از تدوین آن، همچنان راهگشا و کاربردی است. در این سند، مراقبت‌های بهداشتی اولیه (Primary Health Care (PHC))، به عنوان ابزار رسیدن به هدف بزرگ سلامت برای همه (Health For All) اعلام گردید (1). این ابزار واجد ۴ اصل و ۱۱ جزء است. اجزای PHC همان بسته­ی خدمتی است که قرار شد در تمامی کشورها به صورت رایگان، برابر و به همه ارائه شود، ولی مهم­تر از آن، اعلام چهار اصل مهم به عنوان بستر ارائه­ی این خدمات است که کشورها بایستی با ایجاد چنین بستری، راه را برای ارائه­ی این خدمات فراهم نمایند (2).
یکی از اصول چهارگانه­ی فوق، هماهنگی بین بخشی است که همچنان مترقی و مهم محسوب می­شود. پرواضح است که خدمات بهداشتی، مجموعه‌ای از اقدامات مختلف و متفاوت است که محدود به نظام سلامت نیست چه بسا بسیاری از خدمات ارائه شده در بخش‌های دیگر توسعه نیز منجر به سلامت جسمی، روحی، روانی و معنوی جامعه می‌گردد. براین اساس، اصل هماهنگی بین بخشی، به عنوان یک سیاست مهم و کلیدی در نظام سلامت و PHC است با این فرض که بایستی در همه وقت، از تمامی ظرفیت‌های موجود در همه­ی سازمان‌های دولتی و غیردولتی بهره برد تا حداکثر بهره‌وری از مجموعه اقدامات مختلف حاصل گردد (3).
بحران کرونا در ماه‌های اخیر، اهمیت این سیاست را بیش از پیش نمایان ساخت. چه بسا بهره‌مندی و یکپارچه‌سازی در وظایف ارگان­های دیگر در مقوله­ی مبارزه با ویروس کرونا بسیار اساسی و مفید بوده است. از نیروهای نظامی و انتظامی و سپاه و بسیج گرفته تا ظرفیت روحانیون، ائمه­ی جمعه و جماعات تا اقدامات حوزه‌های اداری دیگر مانند شهرداری‌ها، آموزش و پرورش، هلال احمر و از همه مهم‌تر، سازمان‌های مردم نهاد، داوطلبین سلامت و خیریه‌ها، نقش اساسی در کنترل این بحران ایفا می­کنند.
به همین علت است که از ابتدای تشکیل نظام شبکه‌های بهداشتی درمانی در کشور در دهه­ی ۶۰ (که با هدف اجرای PHC انجام شد)، کمیته‌ای تحت عنوان شورای بهداشت در تمامی شهرستان‌ها، استان‌ها و در سطح ملی تشکیل شد که در سال‌های اخیر در قالب کارگروه سلامت و امنیت غذایی فعالیت می‌کند و وظیفه­ی اصلی آن، توجه به اصل هماهنگی بین بخشی در جهت ارتقای سلامت مردم و جامعه بوده است (4-5).
این­گونه اقدامات البته که بسیار سخت و پر چالش است، ولی به نظر می‌رسد با تجاربی که در بحران کرونا به دست آمده، بایستی همچنان از این فرصت پیش آمده به بهترین شکل ممکن بهره برد تا کماکان بتواند در مسیر ارتقای سلامت جامعه ایفای نقش کند.
عدالت، مشارکت جامعه و فناوری مناسب سه اصل دیگر PHC محسوب می‌گردند (6).
نکته­ی آخر اینکه در ادامه­ی سیاست‌های سلامت تأکید بر هماهنگی بین بخشی در دوره­ی یازدهم دولت معاونتی تحت عنوان معاونت اجتماعی در سطح وزارتخانه و تمامی دانشگاه‌های علوم پزشکی ایجاد شد. هدف اصلی این معاونت هماهنگی بین بخشی در قالب یک ساختار متمرکز و جدید بود که دستاورد‌های خاص خودش را داشت و یک سری از برنامه‌های حوزه بهداشت و درمان به این معاونت انتقال داده شد، اما با جا به جا شدن وزیر بهداشت این موضوع به حالت قبل برگشت و معاونت اجتماعی حذف شد. این موضوع می‌تواند به علت نبود یک سیاست مشخص و فراگیر و بلندمدت در سطح ملی در این­گونه موارد باشد. تا زمانی که یک سیاست منسجم در مورد هماهنگی بین بخشی وجود نداشته باشد، این مهم به هدفش نخواهد رسید.
کلید واژه ها: corona, crisis, phc
نام
 
نام خانوادگی
 
پست الکترونیکی
 
نظرات
 
کد امنیتی


تعداد مشاهده چکیده: 82

Your browser does not support the canvas element.


تعداد دانلود PDF: 78

Your browser does not support the canvas element.