ضرورت ادغام نسخه‌نویسی اجتماعی در نظام بهداشتی درمانی ایران

چکیده

برخورداری از شرایط زندگی سالم و اتخاذ شیوه زندگی سالم نقش اساسی در حفظ و ارتقاء سلامت جسمی و روانی انسان‌ها داشته و شرایط زندگی ناسالم یا شیوه زندگی ناسالم دو علت اصلی ابتلاء انسان‌ها به بیماری‌های روانی و جسمی مزمن شایع می‌باشند. این بیماری‌ها و عوارض آنها علت اصلی مراجعه مردم به کلینیک‌ها، اورژانس‌ها و بستری شدن در بیمارستان‌های فوق تخصصی می‌باشد. متاسفانه در تعداد قابل توجهی از این بیماران، شرایط زندگی ناسالم و یا شیوه زندگی ناسالم پس از تشخیص بیماری و شروع درمان‌های پزشکی بالینی و ترخیص این بیماران از بیمارستان، همچنان پابرجا می‌مانند و ترمیم نمی‌شوند. عدم ترمیم شرایط زندگی ناسالم مثل ناامنی غذایی، مسکن ناسالم و یا شیوه زندگی ناسالم مثل سیگار کشیدن و الگوی خواب ناسالم، در بسیاری از موارد باعث وخیم‌تر شدن بیماری مزمن شده و گاها منجر به نارسا شدن اعضای مهم بدن مانند قلب، ریه، کلیه در بیمار جسمی و یا خودکشی بیمار مزمن روانی می‌گردد. بسیاری از پزشکان بر اساس یافته‌های تحقیقات جدید پزشکی به این نتیجه رسیده‌اند که اصلاح شیوه زندگی یا شرایط زندگی ناسالم بیماران مبتلا به بیماری‌های روانی و جسمی مزمن شایع، به بهبودی اکثریت این بیماران کمک شایانی خواهد کرد. تعدادی از پزشکان در انگلستان، استرالیا و آمریکا شاخه‌ای را در طب بالینی به نام پزشکی شیوه زندگی (Lifestyle Medicine) ایجاد کرده‌اند (1) که در آن پزشک، بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن شایع مثل بیماران مبتلا به دیابت، فشارخون بالا، کبد چرب و آرتروز زانو را از طریق اصلاح شیوه زندگی ناسالم معالجه می‌نماید. اما نباید فراموش کرد که بین شیوه زندگی و شرایط زندگی انسان ارتباط دو طرفه وجود دارد به‌طوری‌که گاها ناسالم بودن یکی منجر به ناسالم شدن دیگری می‌شود. مثلا شغل دو شیفته که با نشستن طولانی همراه است و درآمد پایین (شرایط زندگی ناسالم) باعث می‌شود فرد نتواند به مقدار کافی فعالیت فیزیکی داشته باشد (شیوه زندگی ناسالم). برعکس اعتیاد یک فرد به مواد مخدر (شیوه زندگی ناسالم) ممکن است باعث شود شغلش را از دست بدهد و دچار شرایط زندگی ناسالم گردد. بنابراین در پزشکی شیوه زندگی، پزشک همزمان به فکر ترمیم هم بخش‌های ناسالم شیوه زندگی و هم بخش‌های ناسالم شرایط زندگی بیمار می‌باشد. با گسترش مفهوم تعیین‌گرهای اجتماعی سلامت در سال‌های اخیر در بین پزشکان خانواده، بسیاری از این پزشکان به این باور رسیده‌اند که رفع نیازهای اجتماعی بیمارانشان به‌اندازه درمان‌های پزشکی که به بیماران ارائه می‌دهند اهمیت دارند. در حال حاضر تحقیقات فزاینده‌ای در مورد مکانیسم‌های سلولی و مولکولی اثرات درمانی بهبود شیوه زندگی و شرایط زندگی بیماران در دست انجام است.

کلید واژه ها: نسخه نویسی اجتماعی, مراقبت اجتماعی, کارمند رابط, پزشکی شیوه زندگی